Zmiana przeznaczenia lasu na użytek rolny to nie jest prosta formalność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku potwierdził, że takie działanie wymaga szczególnego i wyjątkowego uzasadnienia. Sam fakt, że właściciel chciałby powiększyć swoje gospodarstwo rolne lub ułatwić sobie uprawę ziemi, nie wystarczy.
🏡 Sprawa rolników z powiatu łomżyńskiego
Zdzisław i Maria B. wystąpili do Starosty Łomżyńskiego z wnioskiem o wyrażenie zgody na przekształcenie lasu o powierzchni 0,4022 ha w grunt rolny.
Argumentowali, że dwa leśne wydzielenia znajdujące się w środku działki utrudniają im efektywne gospodarowanie na pozostałych gruntach rolnych.
Starosta odmówił wydania zgody, powołując się na obowiązek trwałego utrzymania lasów i zapewnienia ciągłości ich użytkowania. Uznał, że przekształcenie lasu w grunt rolny jest dopuszczalne tylko w sytuacjach wyjątkowych i nadzwyczajnych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy, podkreślając, że wniosek rolników nie spełnia wymogów „szczególnie uzasadnionej potrzeby”.
⚖️ Sąd: potrzeba musi być naprawdę wyjątkowa
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku potwierdził stanowisko organów.
Sąd wyjaśnił, że przy rozpatrywaniu takich wniosków starosta działa w ramach uznania administracyjnego, co oznacza, że powinien indywidualnie ocenić każdą sprawę, ale w granicach obowiązującego prawa – a to jasno wskazuje, że zmiana przeznaczenia lasu jest dopuszczalna tylko w „szczególnie uzasadnionych przypadkach” (art. 13 ust. 2 i 3 ustawy o lasach).
Co oznacza ten zwrot w praktyce?
To sytuacja absolutnie wyjątkowa, w której potrzeby właściciela lasu są tak istotne, że przeważają nad zasadą ochrony i trwałości lasów.
Nie wystarczy więc jakakolwiek potrzeba czy nawet uzasadnione dążenie do poprawy jakości gospodarstwa rolnego. Potrzeba musi być kwalifikowana – wynikająca z nadzwyczajnych okoliczności.
🚜 Ułatwienie gospodarowania to za mało
W omawianej sprawie rolnicy wskazywali na utrudnienia w korzystaniu z działki – dwa fragmenty lasu przebiegały przez jej środkową część, co utrudniało dojazd do pozostałych gruntów rolnych.
Sąd jednak uznał, że taka sytuacja nie stanowi „szczególnie uzasadnionej potrzeby”.
Jak podkreślono w uzasadnieniu:
„Z punktu widzenia ochrony trwałości lasów, dążenie do poprawy jakości gospodarstwa rolnego jest wprawdzie naturalnym dążeniem każdego rolnika, ale nie stanowi o nadzwyczajności sytuacji.”
Innymi słowy, ułatwienie gospodarowania czy powiększenie areału rolnego nie wystarczy, by legalnie przekształcić las w pole.
⏳ Potrzeba musi być realna i aktualna
WSA zwrócił uwagę, że „szczególnie uzasadniona potrzeba” powinna być:
- realna – faktycznie istniejąca w chwili składania wniosku,
- aktualna – jej niezaspokojenie musi grozić poważnymi konsekwencjami dla właściciela,
- wyjątkowa – wykraczająca poza zwykłe potrzeby rolnicze.
Sąd zaznaczył, że nie wystarczy subiektywny interes właściciela, nawet jeśli wydaje się uzasadniony.
Nie można więc powoływać się wyłącznie na chęć rekreacyjnego zagospodarowania terenu, rozwinięcia działalności gospodarczej czy poprawy organizacji gospodarstwa rolnego.
🌳 Ochrona lasów ponad indywidualnym interesem
W świetle ustawy o lasach, zasada trwałości lasów i ich ochrony ma pierwszeństwo przed indywidualnymi potrzebami właścicieli.
Oznacza to, że organy administracji (starosta, SKO, sąd) będą bardzo ostrożnie podchodzić do każdego wniosku o przekształcenie terenu leśnego.
Jeśli więc właściciel lasu planuje takie działanie, powinien być przygotowany na:
- przedstawienie konkretnych, wyjątkowych okoliczności,
- udowodnienie, że przekształcenie jest absolutnie konieczne,
- liczenie się z tym, że ogólne względy gospodarcze nie wystarczą.
🧭 Wnioski dla właścicieli gruntów
Orzeczenie WSA w Białymstoku jasno pokazuje, że:
- przekształcenie lasu w grunt rolny to wyjątek, a nie reguła,
- wniosek musi być poparty szczególnymi i udokumentowanymi potrzebami,
- nawet logiczne i praktyczne argumenty – jak chęć usprawnienia gospodarstwa – nie gwarantują pozytywnej decyzji.
Las, nawet niewielki, podlega szczególnej ochronie.
A z punktu widzenia prawa – interes prywatny ustępuje przed interesem publicznym, jakim jest zachowanie trwałości i ciągłości polskich lasów.
Podstawa prawna:
Art. 13 ust. 2–3 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz.U. z 2024 r. poz. 530 ze zm.)
Wyrok WSA w Białymstoku z 2024 r.
Kamil Boruta – radca prawny, Hubert Zapolski
