Sąd Najwyższy w uchwale z 22 maja 2025 r. rozwiał ważną wątpliwość dotyczącą obliczania terminów przedawnienia roszczeń. Orzekł, że art. 115 kodeksu cywilnego nie ma zastosowania do terminu przedawnienia – a zatem, jeśli przedawnienie przypada na sobotę lub dzień ustawowo wolny od pracy, nie przesuwa się ono na kolejny dzień roboczy.
To przełomowa uchwała siedmiu sędziów Izby Cywilnej SN, która może wpłynąć na sposób liczenia terminów przez pełnomocników, sądy i wierzycieli – a także na rozstrzyganie spraw o zapłatę, w których kluczowy jest moment przerwania biegu przedawnienia.
⏰ Co mówi art. 115 kodeksu cywilnego?
„Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na dzień ustawowo wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.”
Dotychczas wielu praktyków przyjmowało, że przepis ten można stosować również do upływu terminu przedawnienia – tzn. jeśli ostatni dzień przedawnienia przypadał na sobotę, roszczenie mogło być dochodzone jeszcze w poniedziałek. Sąd Najwyższy jednoznacznie to zakwestionował.
❗ Uchwała SN: art. 115 k.c. nie dotyczy przedawnienia
W uchwale z 22 maja 2025 r. (sygn. III CZP 24/24) Sąd Najwyższy orzekł, że:
„Art. 115 kodeksu cywilnego nie ma zastosowania do upływu terminu przedawnienia.”
Tym samym potwierdził, że przedawnienie upływa dokładnie w dniu wskazanym w przepisach – nawet jeśli wypada on w sobotę, niedzielę lub święto. Taki dzień nie ulega przesunięciu na pierwszy dzień roboczy.
🔍 Sprawa, która doprowadziła do uchwały
Stan faktyczny dotyczył umowy dystrybucyjnej, na podstawie której pozwany zamówił i otrzymał sprzęt medyczny (stenty) za ponad 200 tys. zł, ale go nie opłacił. Powództwo zostało złożone dokładnie w poniedziałek 27 listopada 2017 r., choć termin przedawnienia (dwuletni z art. 554 k.c.) mijał w sobotę 25 listopada 2017 r.
Sąd I instancji uznał, że roszczenie się przedawniło. Sąd II instancji był innego zdania – i sprawa trafiła do SN.
⚖️ Uzasadnienie uchwały: kluczowe argumenty SN
- Przedawnienie to nie jest termin do dokonania czynności – to instytucja prawa materialnego, która z upływem terminu nadaje dłużnikowi kompetencję do uchylenia się od spełnienia świadczenia. Nie można go więc traktować jak terminu na złożenie pisma czy wykonanie obowiązku procesowego.
- Literalna wykładnia art. 115 k.c. – przepis ten mówi wyłącznie o „wykonaniu czynności”, nie o instytucjach prawa materialnego takich jak przedawnienie.
- Brak podstaw do wykładni rozszerzającej – SN wskazał, że przedawnienie ogranicza prawa podmiotowe wierzyciela, dlatego nie może być interpretowane liberalnie, w sposób sprzyjający jego wydłużaniu.
- Możliwość działania także w weekend – nie ma przeszkód, aby wierzyciel w ostatnim dniu przedawnienia, nawet jeśli wypada on w sobotę lub święto, wniósł pozew elektronicznie lub nadał pismo przez operatora pocztowego, skutecznie przerywając bieg przedawnienia.
📌 Co oznacza to w praktyce?
- Przedawnienie roszczenia zawsze następuje dokładnie w ostatnim dniu terminu – niezależnie od tego, na jaki dzień tygodnia on przypada.
- Nie można już bezpiecznie przyjąć, że jeśli ostatni dzień przedawnienia przypada np. w sobotę, mamy jeszcze czas do poniedziałku.
- Wierzyciel musi przerwać bieg przedawnienia najpóźniej w faktycznym dniu jego upływu, np. przez złożenie pozwu, wszczęcie mediacji, uznanie długu przez dłużnika itp.
🛡️ Jak się zabezpieczyć?
➡ Dokładnie licz terminy – nie opieraj się na „bezpiecznych” założeniach co do przesuwania terminów na dni robocze.
➡ Zachowaj ostrożność – nie czekaj do ostatniego dnia z przerwaniem biegu przedawnienia.
➡ Korzystaj z ePUAP lub operatora pocztowego – masz wtedy szansę dochować terminu nawet w dniu wolnym.
➡ Pamiętaj o przepisach szczególnych – niektóre roszczenia mają krótsze terminy przedawnienia (np. roszczenia z działalności gospodarczej – 3 lata, z rękojmi – 2 lata).
📝 Podsumowanie
🔴 Art. 115 k.c. nie wydłuża terminu przedawnienia, nawet jeśli wypada on w sobotę lub święto.
🔴 Przedawnienie następuje z mocy prawa – i nie można go „ominiąć” przez powołanie się na dzień wolny.
🔴 Wierzyciel musi działać precyzyjnie i punktualnie – bo nawet jeden dzień opóźnienia może zamknąć drogę do odzyskania należności.
Kamil Boruta – radca prawny, Hubert Zapolski
