Dobra wiadomość dla spadkobierców! Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) wydał przełomową uchwałę, która znacząco ogranicza czas, w jakim organy podatkowe mogą ustalić zobowiązanie podatkowe po otrzymaniu postanowienia o nabyciu spadku. To decyzja, która kończy wieloletnie spory i rozbieżności interpretacyjne w tej kwestii. Co oznacza to dla podatników?
📌 Uchwała korzystna dla spadkobierców
NSA w uchwale z 26 maja 2025 r. (sygn. III FPS 2/25) stwierdził, że:
Jeśli urząd skarbowy otrzyma prawomocne orzeczenie o nabyciu spadku, a podatnik nie złożył zeznania podatkowego, to fiskus ma tylko 3 lata (a nie 5!) na wydanie decyzji ustalającej podatek.
Po upływie tego terminu zobowiązanie podatkowe nie powstanie.
⚖️ Co było przedmiotem sporu?
Problem dotyczył tzw. „ponownego powstania obowiązku podatkowego” na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn – czyli wtedy, gdy podatnik nie zgłosił nabycia spadku, ale sprawa została ujawniona w orzeczeniu sądu. Fiskus twierdził, że jeśli podatnik nie złożył zeznania SD-3, to obowiązuje 5-letni termin przedawnienia na ustalenie podatku.
NSA jednak orzekł, że niezłożenie zeznania nie wydłuża tego terminu.
🧾 Sprawa, która rozpoczęła przełom
Spadkobierca otrzymał orzeczenie sądu w listopadzie 2018 r. o nabyciu spadku. Jednak nie złożył zeznania SD-3, zrobił to dopiero w 2022 r., na wezwanie urzędu. Organ podatkowy uznał, że skoro podatnik się spóźnił, to może jeszcze przez 5 lat wydać decyzję ustalającą podatek. Decyzja została doręczona w styczniu 2023 r.
Sąd Wojewódzki i NSA uznały, że było za późno – obowiązywał 3-letni termin liczony od daty uprawomocnienia się postanowienia o nabyciu spadku.
📚 Trzy linie orzecznicze, jeden wyrok
NSA przyznał, że wcześniej istniały trzy różne interpretacje przepisów. Uchwała z 2025 r. kończy ten chaos i jednoznacznie przesądza, że:
- Spadkobierca nie ma obowiązku złożenia zeznania SD-3, jeśli organ otrzymał prawomocne orzeczenie o nabyciu spadku.
- Brak złożenia zeznania nie wydłuża terminu przedawnienia.
- Obowiązuje 3-letni termin na ustalenie zobowiązania (art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej), a nie 5-letni (art. 68 § 2 pkt 1).
🛡️ RPO: ochrona praw obywateli
Do sprawy przystąpił Rzecznik Praw Obywatelskich, podkreślając, że:
„Te przepisy są dla obywateli trudne i niezrozumiałe. Trzy linie interpretacyjne to za dużo – czas na jasność.”
Pełnomocnik RPO wskazywał na konieczność stosowania zasady in dubio pro tributario, czyli rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika.
💬 Co mówią eksperci?
Marcin Bodziony, doradca podatkowy:
„To bardzo racjonalna uchwała. Skoro urząd ma orzeczenie sądu, nie potrzebuje już zeznania od podatnika. Ograniczenie terminu do 3 lat przywraca równowagę.”
dr Radosław Bulejak, radca prawny i doradca podatkowy:
„NSA jednoznacznie rozstrzyga, że brak zeznania nie daje podstaw do wydłużania terminu. Organy muszą działać szybko i zgodnie z prawem.”
🔚 Co to oznacza w praktyce?
Jeśli:
- Dziedziczysz majątek, ale nie złożysz zeznania SD-3,
- Urząd skarbowy otrzyma orzeczenie sądu o nabyciu spadku,
- Ale przez 3 lata nie wyda decyzji – to zobowiązanie podatkowe nie powstanie.
Organy nie mogą już stosować „sztuczek” do wydłużania terminów. Dla spadkobierców to wzrost bezpieczeństwa prawnego.
✅ Podsumowanie
| 🔹 Co się zmienia? | 🔸 Co to oznacza dla Ciebie? |
|---|---|
| 3 lata (zamiast 5) na decyzję podatkową | Szybsze przedawnienie – większy spokój |
| Brak obowiązku złożenia SD-3 po orzeczeniu | Mniejsze ryzyko błędów formalnych |
| Koniec rozbieżności w orzecznictwie | Jasne reguły gry |
Masz pytania o swoje prawa jako spadkobierca? Obawiasz się o skutki podatkowe? Skonsultuj się z doradcą podatkowym lub prawnikiem – teraz masz solidne orzecznictwo po swojej stronie.
📌 Sygnatura uchwały NSA: III FPS 2/25
Kamil Boruta – radca prawny, Aleksandra Smok
