Przedsiębiorcy prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą – w tym informatycy i programiści – mają czas do 20 lutego, aby wybrać formę opodatkowania na dany rok.
Do wyboru pozostają trzy możliwości:
1️⃣ skala podatkowa (12% i 32%),
2️⃣ podatek liniowy 19%,
3️⃣ ryczałt od przychodów ewidencjonowanych (stawki od 2% do 17%, w IT najczęściej 12%).
Jak wskazują eksperci, dla branży IT ryczałt wciąż pozostaje najbardziej korzystną opcją – szczególnie dla osób o stosunkowo niskich kosztach prowadzenia działalności.
🧾 Do kiedy można zmienić formę opodatkowania?
Zgodnie z przepisami (art. 9 ust. 1 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym oraz art. 9a ust. 2 ustawy o PIT), przedsiębiorca może zmienić formę opodatkowania do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskał pierwszy przychód z działalności gospodarczej.
Dla większości osób, które wystawiły pierwszą fakturę w styczniu, ostateczny termin przypada 20 lutego.
💰 Trzy formy opodatkowania – różne konsekwencje podatkowe i składkowe
Każda z form opodatkowania wpływa nie tylko na wysokość podatku, ale również na składkę zdrowotną ZUS. Wybór odpowiedniej opcji zależy więc od wielu czynników – wysokości przychodów, kosztów, ulg oraz planów inwestycyjnych.
Dr Piotr Sekulski, doradca podatkowy i założyciel kancelarii Outsourced.pl, przeprowadził uproszczone wyliczenia dla przedsiębiorcy z branży IT osiągającego 240 tys. zł przychodu rocznie i 10 tys. zł kosztów.
📊 Porównanie obciążeń dla informatyka (przychód 240 tys. zł, koszty 10 tys. zł)
| Forma opodatkowania | Podatek | Składka zdrowotna | ZUS (społeczne) | Łączne obciążenia |
|---|---|---|---|---|
| Skala podatkowa | 39,9 tys. zł | 19 tys. zł | 19,2 tys. zł | 78 tys. zł |
| Podatek liniowy (19%) | 38,1 tys. zł | 10,3 tys. zł | 19,2 tys. zł | 67,2 tys. zł |
| Ryczałt (12%) | 26,1 tys. zł | 8,4 tys. zł | 19,2 tys. zł | 53,7 tys. zł |
Jak widać, przy założonych parametrach ryczałt pozwala zaoszczędzić nawet 24 tys. zł rocznie w porównaniu z rozliczeniem według skali i ok. 13,5 tys. zł względem podatku liniowego.
„Decyduje o tym niska stawka podatku oraz niższa zryczałtowana składka zdrowotna. W branży IT koszty są zazwyczaj niewielkie, więc brak możliwości ich odliczenia nie wpływa znacząco na wynik ekonomiczny” – komentuje dr Sekulski.
⚠️ Koniec z 8,5% stawką dla wybranych usług IT
Jeszcze do niedawna część informatyków mogła korzystać z niższej stawki 8,5% – dotyczyło to tych, którzy nie zajmowali się doradztwem ani tworzeniem oprogramowania.
Jak wyjaśnia Agata Malicka, współwłaścicielka biura rachunkowego:
„Od przełomu 2022 i 2023 roku fiskus zmienił stanowisko. Dziś wszystkie usługi informatyczne – niezależnie od zakresu – uznawane są za objęte stawką 12%. Stosowanie niższej stawki 8,5% jest ryzykowne.”
💡 A może IP Box? Ulga dla programistów z działalnością B+R
Dla osób rozliczających się podatkiem liniowym interesującą alternatywą może być ulga IP Box, która pozwala zastosować preferencyjną stawkę 5% wobec dochodów z kwalifikowanego IP (np. praw autorskich do programów komputerowych).
Dr Sekulski zwraca jednak uwagę, że:
„IP Box wymaga spełnienia szeregu warunków, prowadzenia szczegółowej ewidencji i odpowiedniego udokumentowania przeniesienia praw autorskich. Fiskus może kwestionować ulgę, jeśli podatnik nie wykaże, że faktycznie wytworzył kwalifikowane IP.”
Trudności dotyczą m.in.:
- wydzielenia dochodu z kwalifikowanego IP w umowie,
- ustalenia proporcji dochodu z praw autorskich do całego przychodu,
- wykazania kosztów kwalifikowanych (np. zakup licencji, oprogramowania, sprzętu).
Mimo potencjalnych korzyści, wielu przedsiębiorców rezygnuje z IP Box właśnie ze względu na złożoność i ryzyko błędu.
👩❤️👨 Wspólne rozliczenie z małżonkiem może się opłacać
Informatycy pozostający w związku małżeńskim powinni również rozważyć rozliczenie wspólne według skali podatkowej – szczególnie jeśli jeden z małżonków nie osiąga dochodów.
Przy wspólnym PIT obciążenia mogą wynieść ok. 56,3 tys. zł, co daje wynik zbliżony do ryczałtu (53,7 tys. zł).
„Wspólne zeznanie opłaca się zwłaszcza przy dużej różnicy dochodów. Dzięki podwójnej kwocie wolnej od podatku (60 tys. zł) małżonek z wyższymi zarobkami może uniknąć wejścia w drugi próg podatkowy” – tłumaczy Agata Malicka.
Jeśli jednak oboje osiągają podobne dochody, wspólne rozliczenie nie przyniesie korzyści.
✅ Podsumowanie: ryczałt najprostszy i najtańszy – ale nie dla każdego
W 2024 roku ryczałt 12% pozostaje najbardziej opłacalną formą rozliczenia dla większości jednoosobowych działalności w branży IT.
Jednak każda sytuacja wymaga indywidualnej analizy — zwłaszcza gdy:
- przedsiębiorca ponosi wysokie koszty (np. leasing, sprzęt, licencje),
- rozważa skorzystanie z ulgi IP Box,
- planuje wspólne rozliczenie z małżonkiem.
Kamil Boruta – radca prawny, Hubert Zapolski
