W obliczu rosnących wymogów regulacyjnych (szczególnie w obszarze ESG) oraz presji na automatyzację procesów, przedsiębiorcy stale poszukują źródeł finansowania inwestycji. Odpowiedzią na te potrzeby ma być nowy instrument dłużny uruchamiany w ramach programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG). Fundusz Pożyczkowy FENG z budżetem blisko 800 milionów złotych zadebiutuje już w trzecim kwartale 2026 roku.
Z perspektywy prawnej i doradczej, jest to rozwiązanie warte rozważenia – zwłaszcza dla firm, których projekty nie kwalifikują się do wysoce ryzykownych konkursów dotacyjnych (B+R), a polegają na wdrożeniu sprawdzonych rynkowo technologii.
Dla kogo przeznaczone są środki?
Fundusz kierowany jest do szerokiego grona odbiorców. O finansowanie będą mogły ubiegać się:
- mikroprzedsiębiorstwa,
- małe i średnie przedsiębiorstwa (MŚP),
- duże przedsiębiorstwa.
Należy jednak pamiętać o prawnych uwarunkowaniach pomocy regionalnej. W tzw. regionach rozwiniętych (województwa: mazowieckie – część stołeczna, dolnośląskie i wielkopolskie) możliwości pozyskania wsparcia przez duże przedsiębiorstwa mogą być istotnie ograniczone.
Na co można przeznaczyć pożyczkę? (Katalog inwestycji)
Przedsiębiorca składający wniosek będzie mógł ubiegać się o sfinansowanie projektu w jednym z dwóch wyznaczonych obszarów (lub je połączyć):
1. Transformacja Cyfrowa (Przemysł 4.0)
Wsparcie obejmuje szeroko rozumianą informatyzację i automatyzację procesów biznesowych i produkcyjnych. Przykładowe koszty kwalifikowalne to:
- zakup i wdrożenie zintegrowanych systemów ERP (zarządzanie produkcją, logistyką),
- wdrożenie rozwiązań opartych na Sztucznej Inteligencji (AI), Internecie Rzeczy (IoT) czy chmurze obliczeniowej,
- zakup robotów przemysłowych, zautomatyzowanych linii produkcyjnych oraz pojazdów autonomicznych (AGV),
- automatyzacja przetwarzania i gromadzenia danych.
2. Zielona Transformacja
Ważna uwaga: Z tego komponentu wyłączone są działania ukierunkowane wyłącznie na poprawę efektywności energetycznej (np. klasyczna termomodernizacja hal produkcyjnych). Fundusz kładzie nacisk na głębokie zmiany w modelach biznesowych (Gospodarka Obiegu Zamkniętego – GOZ). Przykłady inwestycji:
- przebudowa linii technologicznych pozwalająca na zamknięcie obiegu surowców,
- wdrożenie technologii redukujących zużycie wody i odzysk wody procesowej,
- zakup maszyn do recyklingu, odzysku i przetwarzania materiałów,
- ekoprojektowanie produktów i opakowań.
Parametry finansowe – dlaczego to się opłaca?
Tym, co wyróżnia Fundusz Pożyczkowy FENG na tle komercyjnych kredytów inwestycyjnych, są wyjątkowo preferencyjne warunki spłaty, przypominające mechanizmy znane z tarcz antykryzysowych.
- Kwota finansowania: od 2,5 mln zł do 15 mln zł.
- Oprocentowanie: zaledwie 0,5% w skali roku.
- Okres spłaty: maksymalnie 15 lat.
- Karencja w spłacie: do 24 miesięcy (co pozwala na uruchomienie inwestycji przed rozpoczęciem spłacania kapitału i odsetek).
Największą zachętą pozostaje jednak mechanizm częściowego umorzenia kapitału:
- Do 15% umorzenia dla projektów z obszaru zielonej transformacji.
- Do 5% umorzenia dla projektów z obszaru transformacji cyfrowej.
Harmonogram i perspektywa doradcy
Zgodnie z zapowiedziami PARP, nabór wniosków dla przedsiębiorców ruszy w III kwartale 2026 roku i potrwa do końca 2028 roku (lub do wyczerpania puli środków). Obecnie (początek 2026 r.) trwa proces przetargowy, w którym wyłaniani są Partnerzy Finansujący – to oni będą bezpośrednio weryfikować wnioski i wypłacać pożyczki.
Z punktu widzenia obsługi prawnej przedsiębiorstw, nowy fundusz jest interesującą alternatywą dla dotacji, które stają się coraz trudniejsze do zdobycia. Należy jednak pamiętać, że umowa o pożyczkę unijną, podobnie jak umowa o dofinansowanie, niesie za sobą rygorystyczne obowiązki w zakresie sprawozdawczości, trwałości projektu oraz poddania się audytom instytucji nadzorujących. Konieczne będzie precyzyjne rozliczanie poniesionych wydatków i udowodnienie, że projekt przyniósł zakładane rezultaty ekologiczne lub cyfrowe (co będzie warunkowało uzyskanie umorzenia).
Kamil Boruta – radca prawny, Hubert Zapolski
