Wyobraź sobie, że dopiero co założyłeś spółkę, zacząłeś działalność i… nagle blokada konta. Bez wcześniejszego postępowania, bez decyzji wymiarowej. Tylko na podstawie „analizy ryzyka”. Brzmi jak nadużycie? Niekoniecznie – tak właśnie działają przepisy art. 119zv i 119zw Ordynacji podatkowej.
W najnowszym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku potwierdził, że blokada rachunku bankowego może być zastosowana nawet wobec nowej spółki bez zaległości podatkowych, jeśli fiskus wykaże odpowiednie ryzyko. Co ważne – podatnicy zazwyczaj przegrywają spory w tym zakresie.
⚖️ Krótka blokada? Wystarczy podejrzenie
Zgodnie z art. 119zv Ordynacji podatkowej, Szef KAS może zablokować rachunek bankowy tzw. podmiotu kwalifikowanego na maksymalnie 72 godziny, jeśli:
- na podstawie analizy ryzyka uzna, że podatnik może wykorzystywać sektor bankowy do działań związanych z wyłudzeniami skarbowymi,
- istnieje potrzeba zapobieżenia usunięciu się spod kontroli fiskusa.
Brzmi nieprecyzyjnie? I słusznie – bo przepisy świadomie operują niskim progiem dowodowym. Nie trzeba udowadniać winy, ani nawet zaistniałego wyłudzenia. Wystarczy uprawdopodobnienie ryzyka.
⏳ Długa blokada – do 3 miesięcy
Jeśli zagrożenie dla interesów fiskusa się utrzymuje, blokadę można przedłużyć na maksymalnie 3 miesiące (art. 119zw o.p.). W tym przypadku organ musi wykazać, że:
- istnieje realna obawa niewykonania zobowiązania podatkowego, i
- zobowiązanie (istniejące lub mające powstać) przekracza 10 000 euro.
🧪 Sprawa: nowa spółka, stary schemat?
W omawianej sprawie chodziło o nowo zarejestrowaną spółkę z branży opieki społecznej, należącą do grupy co najmniej 20 powiązanych podmiotów, działających od 2017 r.
🔍 Co ustalił fiskus?
- Spółka wykazywała import usług z Niemiec (stawka VAT 23%) i jednocześnie odliczała ten VAT jako naliczony.
- Problem? 99,94% działalności spółki dotyczyło usług opieki społecznej, które są zwolnione z VAT (art. 43 ust. 1 pkt 23 ustawy o VAT).
- A skoro usługi są zwolnione, to VAT naliczony od importu nie podlega odliczeniu.
🏦 Dodatkowe „czerwone flagi”:
- brak majątku trwałego, nieruchomości, środków transportu,
- minimalny kapitał zakładowy (5 tys. zł),
- wszystkie przelewy w ramach grupy,
- brak złożonych deklaracji CIT i VAT – więc formalnie brak zaległości.
Organ uznał, że spółka działa według modelu: zakładamy – realizujemy przepływy – wygaszamy – i od nowa, co stwarza ryzyko uchylania się od zapłaty podatków.
🧑⚖️ Spółka się broniła…
Spółka wniosła skargę do WSA, twierdząc m.in., że:
- nabyte usługi z Niemiec były związane z działalnością opodatkowaną,
- fiskus nie przeprowadził rzetelnej analizy funkcjonalnej jej działalności,
- blokada konta została zastosowana instrumentalnie, bez formalnych zaległości,
- przepisy naruszają prawo własności i są zbyt uznaniowe.
⚖️ WSA: Blokada była legalna i proporcjonalna
Sąd w całości podzielił stanowisko fiskusa. Uznał, że:
- organy prawidłowo wykazały uprawdopodobnienie ryzyka wyłudzenia i konieczność natychmiastowej reakcji (dla „krótkiej blokady”),
- realna obawa niewykonania zobowiązania była uzasadniona – głównie z uwagi na brak majątku i sposób działania grupy spółek,
- blokada była ograniczona w czasie, dotyczyła konkretnej kwoty i była proporcjonalna.
Sąd przypomniał, że celem przepisów nie jest represja, tylko prewencyjne zabezpieczenie interesu Skarbu Państwa – a działania organów nie muszą być poprzedzone pełnym postępowaniem dowodowym.
🧠 Co powinien zapamiętać przedsiębiorca?
- Fiskus może zablokować Twoje konto bez zaległości, bez decyzji, bez procesu. Wystarczy ryzyko.
- Nowa spółka nie jest „niewidzialna” – szczególnie, jeśli działa w schemacie rotacyjnych podmiotów.
- Nie każde nabycie usług daje prawo do odliczenia VAT. Jeśli sprzedajesz usługi zwolnione, możesz mieć z tym problem.
- Brak majątku, brak deklaracji, przepływy w grupie – wszystko to działa na Twoją niekorzyść.
- W sądzie najczęściej wygrywa fiskus. Zwłaszcza jeśli działa szybko i blokuje środki na podstawie analizy ryzyka.
📚 Podstawy prawne:
- art. 119zv Ordynacji podatkowej – tzw. krótka blokada rachunku bankowego
- art. 119zw Ordynacji podatkowej – przedłużenie blokady do 3 miesięcy
- art. 43 ust. 1 pkt 23 ustawy o VAT – zwolnienie usług opieki społecznej z VAT
Jeśli prowadzisz spółkę o niskim kapitale, realizujesz obroty w ramach grupy lub korzystasz z usług zagranicznych kontrahentów – upewnij się, że Twoje rozliczenia są w 100% zgodne z przepisami. Bo fiskus nie czeka, aż pojawią się zaległości – działa zanim jeszcze one powstaną.
Kamil Boruta – radca prawny, Aleksandra Smok
