Od sierpnia 2026 r. krajobraz rynku opakowań w Unii Europejskiej ulega drastycznej zmianie. Rozporządzenie w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych (PPWR), które weszło w życie 11 lutego 2025 r., od 12 sierpnia 2026 r. zaczyna być co do zasady stosowane, narzucając tysiącom firm w Polsce nowe, rygorystyczne wymagania.
Nowe przepisy to unijna rewolucja, która całkowicie zmienia sposób projektowania opakowań, zasady tworzenia dokumentacji technicznej oraz zakres odpowiedzialności przedsiębiorców. Poniżej szczegółowo analizujemy, jak rozporządzenie PPWR wpłynie na Państwa biznes.
Bezpośrednie stosowanie i rozszerzona odpowiedzialność (EPR)
Kwestia opakowań została uregulowana formą rozporządzenia, co oznacza, że przepisy te obowiązują bezpośrednio we wszystkich 27 państwach członkowskich UE. Eliminuje to konieczność transponowania ich do prawa krajowego i zapobiega zróżnicowaniu wymogów w poszczególnych państwach. Ujednolicenie to ma na celu ułatwienie funkcjonowania firmom wprowadzającym opakowania na wspólny rynek, zapobieganie powstawaniu niepotrzebnych opakowań oraz promowanie recyklingu.
Rozporządzenie kładzie ogromny nacisk na system rozszerzonej odpowiedzialności producenta (EPR):
- Firmy wprowadzające opakowania na rynek poniosą koszty ich zbiórki, sortowania oraz recyklingu.
- Wysokość opłat będzie modulowana, co oznacza, że będzie zależeć od rodzaju materiału i jego podatności na przetwarzanie, aby zachęcać do ekoprojektowania.
- Unijne wymogi obejmują producentów, importerów, właścicieli marek, dystrybutorów, podmioty e-commerce, a niekiedy także operatorów logistycznych.
- Przedsiębiorca może zostać uznany za producenta w rozumieniu PPWR nawet wtedy, gdy sam nie produkuje pudełka, co zależy od jego roli w łańcuchu dostaw.
- Producenci są zobowiązani do udostępniania informacji umożliwiających prześledzenie pochodzenia danego opakowania.
Koniec z „wiecznymi chemikaliami” (PFAS)
Pierwsze, obowiązujące już teraz ograniczenia uderzają w opakowania przeznaczone do kontaktu z żywnością. Dotyczy to produktów codziennego użytku, takich jak pojemniki na jedzenie na wynos, papier do pieczenia, opakowania do fast foodów czy pudełka na pizzę.
- Nowe przepisy zakazują wprowadzania do obrotu opakowań zawierających „wieczne chemikalia” z grupy PFAS (substancje perfluoroalkilowe i polifluoroalkilowe) w stężeniach równych lub przekraczających dopuszczalne limity.
- Substancje te były dotychczas powszechnie stosowane z uwagi na ich odporność na wilgoć, jednak praktycznie nie ulegają one rozkładowi w środowisku naturalnym.
- Przedsiębiorcy mają obowiązek weryfikacji stosowanych materiałów oraz rzetelnego sprawdzania informacji otrzymywanych od dostawców.
- Komisja Europejska uspokaja, że firmy nie muszą natychmiastowo wycofywać produktów z rynku z powodu nowych przepisów, a w początkowym okresie organy krajowe powinny współpracować z przedsiębiorcami zamiast nakładać na nich kary.
Harmonogram kluczowych zmian na lata 2026-2030
Wdrażanie przepisów PPWR zostało rozłożone na etapy. Poniższa tabela przedstawia najważniejsze daty i nowe obowiązki dla rynku:
| Rok | Zmiany i nowe obowiązki dla firm |
| 2026 | Wprowadzenie ograniczeń dla substancji PFAS w opakowaniach mających kontakt z żywnością. Objęcie firm wymogami posiadania dokumentacji technicznej i deklaracji zgodności UE. |
| 2027 | Wprowadzenie obowiązku umożliwienia konsumentom korzystania z własnych opakowań przy zakupie jedzenia na wynos bez naliczania dodatkowych opłat. |
| 2028 | Wdrożenie zharmonizowanego systemu znakowania na etykietach, informującego konsumentów o składzie materiałowym w celu ułatwienia sortowania odpadów. |
| 2030 | Zakaz wprowadzania do obrotu m.in. małych saszetek na sosy/dżemy, małych buteleczek na hotelowe kosmetyki, folii jednorazowych do grupowania towarów w sklepach oraz opakowań na owoce i warzywa o masie poniżej 1,5 kg. Ograniczenie pustej przestrzeni do maksymalnie 50% w opakowaniach zbiorczych, transportowych i e-commerce. |
Papierologia i udowadnianie zgodności
Samo zapewnienie o zgodności opakowania już nie wystarczy – przedsiębiorca musi to bezwzględnie udowodnić. Dokumentacja stała się jednym z filarów nowego systemu.
- Od 12 sierpnia 2026 r. ustawa porządkuje kwestie identyfikacji opakowań i odpowiedzialności za ich zgodność z prawem.
- Niezbędne jest posiadanie odpowiedniej dokumentacji technicznej oraz deklaracji zgodności UE.
- Brak wymaganych procedur i dokumentacji może skutkować nie tylko karami finansowymi, ale również całkowitym zablokowaniem możliwości wprowadzania produktów na unijny rynek.
- Podstawowym krokiem dla każdej firmy jest ustalenie swojej roli w świetle PPWR (kto jest wytwórcą opakowania), co determinuje, kto wystawia deklarację zgodności, czyje dane widnieją na opakowaniu i jakie informacje ma przekazać dostawca.
- Na rynku funkcjonują już podmioty (np. AS-INTER-BOX) wspierające identyfikację opakowań ze względu na typ, model i partię oraz przygotowujące dokumentację dopasowaną do konstrukcji opakowania i roli stron w łańcuchu dostaw.
Ambitne cele redukcyjne dla państw
Rozporządzenie PPWR nakłada nie tylko obowiązki na biznes, ale także twarde cele dla państw członkowskich. Każdy z krajów UE musi systematycznie redukować ilość wytwarzanych odpadów opakowaniowych w przeliczeniu na jednego mieszkańca (względem roku 2018):
- Redukcja o 5% do roku 2030.
- Redukcja o 10% do roku 2035.
- Redukcja o 15% do roku 2040.
Autorzy: Kamil Boruta – radca prawny, Hubert Zapolski
