Kontakt z urzędem skarbowym nie zawsze musi oznaczać wszczęcie długotrwałej i stresującej kontroli. Pierwszym, a zarazem najmniej sformalizowanym etapem weryfikacji rozliczeń są tzw. czynności sprawdzające. Procedura ta ma charakter postępowania quasi-kontrolnego, którego głównym celem jest m.in. sprawdzenie terminowości składania deklaracji, weryfikacja ich poprawności formalnej oraz zbadanie dokumentów potwierdzających prawo do ulg.
W ostatniej części naszego cyklu wyjaśniamy, jakie uprawnienia ma fiskus na tym etapie, w jakich sytuacjach może skorygować deklarację za Ciebie oraz kiedy ma prawo zapukać do Twoich drzwi.
1. Korekta z urzędu: Nowy, wyższy limit na drobne błędy (od 1 października 2026 r.)
Jeżeli złożona deklaracja zawiera błędy rachunkowe, oczywiste omyłki lub została wypełniona niezgodnie z wymaganiami, urząd skarbowy ma prawo skorygować ją samodzielnie (z urzędu), dokonując stosownych poprawek. Do tej pory urzędnicy mogli to zrobić pod warunkiem, że zmiana wysokości zobowiązania, nadpłaty czy zwrotu podatku w wyniku tej korekty nie przekraczała kwoty 5000 zł.
Od 1 października 2026 r. procedura ta ulegnie istotnej zmianie. Limit umożliwiający organowi podatkowemu samodzielną korektę deklaracji zostanie podwyższony do 10 000 zł.
Jeśli błąd zmieści się w tym limicie, organ po dokonaniu korekty doręczy podatnikowi informację o przyczynie zmiany oraz nowej kwocie do zapłaty (lub zwrotu) wraz z pouczeniem o prawie do wniesienia sprzeciwu. Wniesienie sprzeciwu w terminie 14 dni automatycznie anuluje korektę dokonaną przez urząd. W przypadku poważniejszych uchybień lub błędów przekraczających kwotę 10 000 zł, organ wezwie podatnika do osobistego skorygowania deklaracji oraz złożenia stosownych wyjaśnień.
2. Kontrole krzyżowe u kontrahentów i obowiązek przekazania JPK
Czynności sprawdzające mogą dotyczyć nie tylko Ciebie, ale również Twoich partnerów biznesowych. Narzędziem służącym do tego są tzw. kontrole krzyżowe.
Zgodnie z przepisami, organ podatkowy – w związku z toczącym się już postępowaniem lub kontrolą u danego podatnika – może zażądać od jego kontrahentów:
- Przedstawienia dokumentów w celu weryfikacji ich rzetelności (w zakresie objętym kontrolą u głównego podatnika).
- Przekazania wyciągu z ksiąg podatkowych i dowodów księgowych w postaci elektronicznej, czyli plików JPK (Jednolity Plik Kontrolny), za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
Warto pamiętać, że w ramach kontroli krzyżowej u kontrahenta organ może badać wyłącznie dokumenty. Urzędnicy nie mają prawa żądać od kontrahenta składania zeznań, dodatkowych wyjaśnień czy okazywania innych rzeczy.
3. Oględziny lokalu mieszkalnego – wyłącznie za Twoją zgodą!
Jednym z celów czynności sprawdzających jest ustalenie, czy podatnik miał prawo do skorzystania z zadeklarowanych ulg podatkowych (np. ulgi mieszkaniowej, budowlanej czy inwestycyjnej). Często weryfikacja dokumentów (faktur) to za mało, aby upewnić się, że zakupione materiały faktycznie posłużyły do realizacji inwestycji. W takich sytuacjach fiskus może chcieć dokonać oględzin lokalu mieszkalnego.
Przepisy w tym zakresie bardzo mocno chronią jednak prywatność podatnika. Zgodnie z prawem, organ podatkowy może dokonać oględzin lokalu mieszkalnego wyłącznie za uprzednią zgodą podatnika.
Masz pełne prawo odmówić urzędnikom wejścia do swojego domu. Co niezwykle istotne, sam fakt odmowy nie może stanowić dla urzędu samoistnej podstawy do wszczęcia wobec Ciebie sformalizowanej kontroli podatkowej lub postępowania podatkowego. Jeśli wyrazisz zgodę, pracownik organu ustali z Tobą dogodny termin, a z samych oględzin sporządzi protokół, który zostanie dołączony do akt sprawy.
Na tym artykule kończymy nasz cykl poświęcony jesiennym zmianom w Ordynacji podatkowej. Odformalizowanie procedur, wyższe limity korekt oraz złagodzenie przepisów MDR to z pewnością kroki w dobrą stronę. Należy jednak pamiętać, że prawo podatkowe pozostaje skomplikowaną materią. W razie wątpliwości lub w przypadku otrzymania wezwania z urzędu skarbowego, zespół naszej Kancelarii pozostaje do Państwa dyspozycji, oferując profesjonalne wsparcie na każdym etapie kontaktu z fiskusem.
Kamil Boruta – radca prawny, Hubert Zapolski
