W codziennym życiu oraz w prowadzeniu działalności gospodarczej często dochodzi do sytuacji, w których płatność za dane zobowiązanie dokonywana jest z rachunku bankowego należącego do innej osoby. O ile na gruncie prawa cywilnego spłata cudzego długu pieniężnego nie budzi wątpliwości, o tyle w prawie podatkowym obowiązują bardzo rygorystyczne zasady. Niewłaściwie zrealizowany przelew na konto urzędu skarbowego może skutkować uznaniem go za wpłatę nienależną oraz powstaniem zaległości podatkowej u właściwego podatnika.
Od 1 października 2026 roku wchodzą w życie znowelizowane przepisy Ordynacji podatkowej, które zwiększają swobodę regulowania cudzych zobowiązań podatkowych. Poniżej omawiamy, kto i na jakich zasadach może wyręczyć podatnika w przelewie do fiskusa.
1. Najbliższa rodzina: Zapłata bez jakichkolwiek limitów
Ustawodawca przewidział, że członkowie najbliższej rodziny mogą opłacać swoje podatki wzajemnie bez jakichkolwiek ograniczeń kwotowych. Do tego zamkniętego kręgu należą wyłącznie:
- małżonek,
- zstępni (np. dzieci, wnuki),
- wstępni (np. rodzice, dziadkowie),
- rodzeństwo,
- pasierb, ojczym oraz macocha.
W przypadku małżonków brak limitu kwotowego obowiązuje niezależnie od tego, czy w małżeństwie istnieje wspólność majątkowa, czy też podpisana została intercyza ustanawiająca odrębność majątkową.
Warto pamiętać, że jest to katalog ściśle określony w przepisach. Osoby pozostające w faktycznym pożyciu (konkubenci) czy członkowie dalszej rodziny nie są traktowani jak najbliższa rodzina i obowiązują ich limity kwotowe dla osób trzecich.
2. Zapłata przez osoby trzecie: Limit wzrasta z 1000 zł do 5000 zł
W przypadku osób niezliczonych do grupy najbliższej rodziny, regulowanie cudzego podatku stanowi wyjątek od ogólnej zasady bezpośredniej zapłaty przez dłużnika. Z tej możliwości w praktyce korzystają m.in.:
- partnerzy życiowi (konkubenci) i dalsza rodzina,
- znajomi oraz partnerzy biznesowi,
- biura rachunkowe i doradcy podatkowi opłacający podatki w imieniu swoich klientów,
- wspólnicy spółek lub spółki z tej samej grupy kapitałowej.
Do 30 września 2026 r. kwota podatku, jaką osoba trzecia może zapłacić za podatnika, nie może przekraczać 1000 zł.
Od 1 października 2026 r. limit ten zostanie pięciokrotnie podwyższony – do kwoty 5000 zł (nowe brzmienie art. 62b § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej). Zmiana ta wreszcie urealni przepisy i znacznie ułatwi regulowanie drobnych oraz średnich zobowiązań podatkowych w imieniu innych podmiotów.
Warto dodać, że nielimitowana możliwość zapłaty podatku przysługuje również aktualnemu właścicielowi przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, ale wyłącznie w zakresie zobowiązań zabezpieczonych tą hipoteką lub zastawem.
3. Prawidłowy opis dowodu zapłaty kluczem do sukcesu
Samo wykonanie przelewu w ramach dopuszczalnego limitu kwotowego nie wystarczy, jeśli urząd skarbowy nie będzie w stanie ustalić, za kogo i z jakiego tytułu wpłynęły środki.
Aby wpłata dokonana przez osobę trzecią odniosła skutek w postaci wygaśnięcia zobowiązania podatkowego, dowód zapłaty musi jednoznacznie wskazywać przeznaczenie przelewu. W treści należy bezwzględnie podać:
- dane identyfikujące podatnika, za którego dokonywana jest wpłata (imię i nazwisko lub nazwę firmy oraz numer NIP bądź PESEL),
- precyzyjne oznaczenie zobowiązania podatkowego (rodzaj podatku oraz okres rozliczeniowy).
Jeżeli treść dowodu zapłaty nie budzi wątpliwości, przepis wprost nakazuje organowi podatkowemu uznać, że wpłata pochodzi ze środków podatnika.
Podwyższenie limitu zapłaty przez osoby trzecie do 5000 zł od 1 października 2026 r. to duży krok w stronę odformalizowania rozliczeń. W czwartej części naszego cyklu omówimy temat równie ważny w codziennej praktyce biznesowej: korektę deklaracji podatkowej – jak skutecznie naprawić błąd w rozliczeniach i w jakich sytuacjach pozwoli to obniżyć odsetki oraz uniknąć odpowiedzialności karnej skarbowej
Kamil Boruta – radca prawny, Hubert Zapolski
